REKLAMA

Aktualności, Wasze sprawy

Historia obozowej obrączki

Opublikowano 16 listopada 2018, autor: Piotr Piotrowski

Obrączkę jeńca żagańskiego Stalagu Luft III z 1942 roku znaleźli pracownicy Muzeum Obozów Jenieckich. Przeleżała ponad 70 lat w ruinach jednego z baraków.

Obrączka leżała w ruinach baraku nr 139, w lasku, niedaleko słynnego tunelu Harry (uciekali nim jeńcy w 1944 roku).

– Znaleźliśmy ją w studzience ściekowej, nad którą w latach 40. XX wieku znajdowała się obozowa łaźnia – opowiada Marek Łazarz, dyrektor żagańskiego Muzeum Obozów Jenieckich. – Co jakiś czas, wspólnie z Lubuską Grupą Eksploracyjną „Nadodrze”, badamy i porządkujemy tereny obozowe, na których w czasie II wojny światowej mieściły się baraki Stalagu Luft III. Znajdujemy wtedy wiele przedmiotów codziennego użytku, należących do jeńców alianckich, zestrzelonych w latach 1943-45, którzy trafili do obozu w Żaganiu. Z całą stanowczością mogę powiedzieć, że 14-karatowa złota obrączka jest hitem wśród takich pamiątek. Na jej wewnętrznej części jest wygrawerowany napis „Ann by Wayne 1942”. Drugi napis to hebrajskie słowo „Mizpah”, co znaczy „wieża strażnicza”. To nazwa serii biżuterii, wtedy bardzo renomowanej i popularnej na świecie.

 

Zestrzelony rok po ślubie

Dyrektor szybko ustalił, do kogo należała obrączka. Barak nr 139 należał do amerykańskiego sektora Stalagu. Jedynym aliantem, który w nim przebywał, a miał takie imię, był Wayne S. Gotke. Ślub z Anną Smith wziął w 1942 roku, w San Antonio, w Teksasie. 

– Niespełna rok później, w lutym 1943 roku, Wayne został zestrzelony nad Niemcami, podczas bombardowania rejonu Oldenburga. Niemcy zestrzelili jego bombowiec B24, a załogę pojmali i przetransportowali do obozu w Żaganiu – opowiada dyrektor. – Wayne przebywał w nim aż do likwidacji Stalagu Luft III i ewakuacji jeńców w tak zwanym długim marszu w 1945 roku. Przeżył trudne życie obozowe i wycieńczający marsz, po czym wrócił do Stanów Zjednoczonych. A obrączkę pewnie zgubił albo podczas kąpieli w łaźni, albo podczas ewakuacji obozu. Ale to już tylko przypuszczenia.

Dyrektor ustalił w USA potomków Wayne`a S. Gotke, za pomocą swoich znajomych. Na jego maila odpisał wnuk żagańskiego jeńca, również Wayne. 

 – Był bardzo podekscytowany, że znaleźliśmy obrączkę – symbol miłości jego dziadków – przyznaje M. Łazarz. – Muzeum zwróci mu ją, to dziś jego własność. Oczywiście mogłaby trafić na ekspozycję, ale chcemy zrobić gest wobec rodziny jeńca Stalagu. Po uzyskaniu zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na wywiezienie znaleziska poza kraj, obrączka zostanie odesłana rodzinie Gotk, do USA. Oczywiście, wcześniej przeszła odpowiednią konserwację. Wygląda jak nowa.

Napisz komentarz »